Giải thích câu tục ngữ: Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền

Giải thích câu tục ngữ: Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền – Bài làm 1

Ta đã nhiều lần từng nghe câu tục ngữ: “Nhất cận thị, nhị cận giang, tam cận chợ” là câu tục ngữ đức kết kinh nghiệm về cách chọn nơi ở và ta gặp lại cấu trúc quen thuộc này trong câu tục ngữ: “Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền” là kinh nghiệm của cha ông về cách chọn nghề.

Loading...

Câu tục ngữ sử dụng từ Hán Việt để chỉ kinh nghiệm trong việc chọn công việc của ông cha ta.

Nhất canh trì ở đây có nghĩa nhất là nghề nuôi cá, “trì” ở đây có nghĩa là ao, muốn nói đến ao thả cá. Mảnh đất hình chữ S của chúng ta nằm hiền hòa cạnh biển Đông, có bờ biển kéo dài từ Bắc xuống Nam, không chỉ là một vị trí chiến lượng quan trọng mà còn là là nơi có vị trí địa lí thuận lợi cho việc chăn nuôi thuỷ hải sản. Với một lượng thủy hải sản lớn, dồi dào trong vùng biển của ta, ngư dân ta có một kho báu để khai thác và phát triển. Cá là loài dễ được chú ý nhất vì dễ bắt, dễ nuôi, mau lớn lại có nhu cầu tiêu thụ cao. Vậy nên nghề được ưu tiên hàng đầu chính là nghề nuôi cá, không quá vất vả lại có thể có thu nhập cao.

Sau nghề nuôi cá là “Nhị canh viên” là đang nói tới nghề làm vườn. Sở dĩ nghề làm vườn được xếp thứ hai sau nghề nuôi cá bởi làm vườn cần quá trình dài và không hề nhanh thu hoạch như là nghề nuôi cá, nhu cầu thị trường cũng không quá cao bởi người dân có thể tự trồng lấy và cung cấp cho gia đình. Nhưng xét về khí hậu Việt Nam nhiệt đới thuận lợi cho sự phát triển của những loại cây ăn quả và hoa trái nên nghề làm vườn cũng được coi là một nghề dễ phát triển. Đó là lí do những nhà ở làng quê rộng rãi luôn để dư mảnh đất lớn sau nhà để làm vườn. Tuy nhiên ở mỗi vùng miền, mỗi thời điểm nên chọn cho mảnh vườn của mình loại cây trái thích hợp để sự lao đọng của bản thân có được kết quả xứng đáng.

Và nghề thứ ba được nhắc tới chính là nghề làm ruộng- nghề nghiệp không thể thiếu của một nước nông nghiệp lâu đời như nước ta. Nghề nuôi cá về nghề làm vườn được xếp ưu tiên hơn so với nghề làm ruộng là bởi những làm ruộng là nghề vất vả nhất, quanh năm chỉ có một mùa thu hoạch mà lại rất phụ thuộc vào thời tiết. Đối với một nước có nhiều bão lũ như nước ta thì trồng lúa quả không phải là một công việc dễ dàng. Vì vậy trong năm có thời gian nông nhàn, những người nông dân đều tranh thủ làm vườn hoặc lên thành phố kiếm thêm việc làm.

Đó là cách cha ông ta khuyên giải con cháu trong cách chọn nghề nhưng dù thế nào cũng không nên áp dụng quá cứng nhắc, máy móc mà cần kết hợp với điều kiện, hoàn cảnh nơi mình đang sống để chọn cho bản thân lựa chọn đúng đắn nhất. Ví dụ như nếu đang sống ở mảnh đất màu mỡ phù hợp với việc trồng lúa thì không nên mạo hiểm làm vườn trên mảnh đất đó, không chỉ vụt mất cơ hội có những đợt thu hoạch lúa tốt mà còn có thể làm hỏng cả mảnh vườn.

Những kinh nghiệm mà cha ông đúc kết đã bao đời nay nhưng đến nay vẫn y nguyên giá trị, nuôi cá đến nay vẫn là một ngành nghề mang lại thu nhập cao cho người làm nghề. Còn đối với nghề làm vườn và nghề làm ruộng những năm gần đây, sản lượng hoa trái xuất khẩu sang nước ngoài và sản lượng lúa gạo trong nước tăng nhanh với số lượng lớn đã khiến ta ghi nhận sự đóng góp của hai ngành này trong sự phát triển kinh tế ở Việt Nam.

Qua câu tục ngữ, bài học lớn nhất mà ta nhận được đó là cần biết, hiểu, nắm vững kiến thức về tự nhiên quê hương mình để khai thác hợp lí trong kinh tế, góp phần đưa đất nước ngày một đi lên.

Giải thích câu tục ngữ: Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền – Bài làm 2

Từ ngàn đời xưa, cha ông ta đã đúc rút nhiều kinh nghiệm quý báu cho con cháu đời sau. Những người nông dân mộc mạc, giản dị quanh năm gắn bó với lũy tre làng nhưng lại chứa đựng trong tâm hồn họ là cả một kho báu kinh nghiệm tinh túy, quý giá. Đặc biệt nước ta là một nước nông nghiệp, chính vì vậy hẳn là những câu tục ngữ đúc rút kinh nghệm về các lĩnh vực nông nghiệp mới thấp thía làm sao: “Nhất canh trì, nhị canh viên, tam canh điền.”

Câu tục ngữ ngắn gọn, súc tích đã cho thấy óc quan sát và những chiêm nghiệm sâu sắc của cha ông về thứ tự vai trò các nghề nghiệp đem lại lợi ích kinh tế cho người nông dân. “Trì” là ao, canh trì nghĩa là đào ao thả cá, “viên” là vườn, canh viên là nghề làm vườn, canh điền nghĩa là làm ruộng. Như vậy trong tương quan sắp xếp và từ kinh nghiệm làm nông của cha ông, họ thấy rằng trong các nghề nghiệp thì nghề nuôi tôm cá mang lại nguồn lợi nhanh và nhiều nhất. Thứ đến là nghề làm vườn, nghề trồng cây ăn quả, trồng rau màu, trồng hoa cảnh cũng là 1 nghề đem lại nguồn lợi nhuận khá cao. Sau cùng là nghề làm ruộng, nghề ổn định, lâu bền và có ý nghĩa lâu dài.

Nước ta là một nước nông nghiệp, trong đó có chăn nuôi, làm vườn và làm ruộng-nghề nông truyền thống, chính vì thế nên thường dễ bị ảnh hưởng bởi điều kiện thời tiết chính vì vậy mà lợi ích kinh tế phụ thuộc rất nhiều. Theo đó, nghề nuôi cá và làm vườn ít chịu ảnh hưởng mãnh mẽ và liên quan đến thời tiết nhất sẽ giảm những thiệt hại cho người nông dân hơn cả. Ca dao có câu:

“Người ta đi cấy lấy công
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời, trông đất, trông mây
Trông mưa, trông nắng, trông ngày trông đêm”.

Một phần qua câu ca dao cũng để thấy được những ảnh hưởng và tác động mà người nông dân phải cố gắng khắc phục để có một vị mùa bội thu. Để có được điều ấy, mọi quá trình từ gieo trồng, đến cấy hái, rồi gặt phơi, tuốt lúa đều cần sự tỉ mỉ và cần mẫn của người nông dân. Do đó, nông nghiệp của đất nước ta cũng liên quan mật thiết đến thời tiết. thời kì xa xưa, khi chưa có dự báo thời tiết thì việc theo dõi diễn biến thời tiết càng gặp khó khăn vì thế mà nghề làm ruộng cũng vất vả, mà lợi nhuận thu được cũng chẳng đáng là bao nhiêu.

Tuy nhiên, kinh nghiệm này chỉ là trên cơ sở của thế hệ đi trước, không có điều gì là tuyệt đối và hoàn hảo, vậy nên cần áp dụng lời khuyên này trong từng trường hợp, hoàn cảnh cụ thể chứ không được phép máy móc vấn đề. Ví như nếu sống ở vùng núi cao, nước sâu thì không thể nhất canh trì được. Do đó, câu tục ngữ còn hàm ẩn một tầng nghĩa sâu xa khác, đó là chúng ta là còn người, chúng ta có tư duy và biết suy nghĩ, nên cần biết tận dụng linh hoạt, khai thác tốt và hợp lí các điều kiện tự nhiên để phát triển kinh tế, có như vậy năng suất mới cao, đời sống mới được nâng cấp.

Đất nước là của nhân dân, nhân dân ấy có từ ngàn đời nay, chính những kinh nghiệm quý giá ấy của họ đã góp phần làm nên những truyền thống quý giá, kinh nghiệm sâu sắc của dân tộc. Vậy nên dù đã qua bao đời nay nhưng những câu tục ngữ của cha ông vẫn còn nguyên giá trị.

Đánh giá bài viết
Loading...

Share this post