Phân tích nhân vật Đăm Săn trong Chiến Thắng Mtao Mxây trích sử thi Đăm Săn

Đề bài: Phân tích nhân vật Đăm Săn trong “Chiến thắng Mtao Mxây”.

Bài làm

Loading...

Nếu như người miền bằng quen thuộc với ca dao, dân ca, sự tích… thì đồng bào dân tộc thiểu số miền núi quen hơn với kho tàng sử thi đồ sộ. Bên cạnh những sử thi thần thoại kể về sự hình thành các dân tộc, các vùng cư trú cổ đại thì còn có cả những sử thi anh hùng kể về cuộc đời và sự nghiệp của các tù trưởng nhiều đời. Trong đó, sử thi về tù trưởng Đăm Săn được biết đến rộng rãi hơn cả. Nhân vật Đăm Săn trong đoạn trích “Chiến thắng Mtao Mxây” để lại trong em khá nhiều ấn tượng.

Trước hết, Đăm Săn hiện lên với vẻ đẹp bên ngoài sống động, chắc khỏe và hoang dại như vẻ đẹp hình thể người dân Tây Nguyên nói chung. Trong lời văn, hình ảnh nhân vật Đăm Săn hiện lên tràn trề sức trai. Trang phục thể hiện uy quyền giàu có của một thủ lĩnh “ngực quấn chéo một tấm mền chiến, mình khoác một tấm áo chiến, tai đeo nụ, sát bên mình nghênh ngang đủ giáo gươm, đôi mắt long lanh như mắt chim ghếch ăn hoa tre”. Những nét đẹp của cơ thể cũng vô cùng nổi bật “bắp chân chàng to bằng cây xà ngang, bắp đùi chàng to bằng ống bễ, sức chàng ngang với sức voi đực, hơi thở chàng ầm ầm tựa sấm dậy, chàng nằm sấp thì gãy rầm sàn, chàng nằm ngửa thì gãy xà dọc: Đăm Săn vốn đã ngang tàn từ trong bụng mẹ”. Cách miêu tả, lối ví von so sánh và sử dụng từ ngữ linh hoạt đã tạo nên một chân dung con người có vẻ đẹp tráng kiện tựa núi rừng Tây Nguyên đại ngàn hùng vĩ và con người Tây Nguyên khỏe khoắn, dũng mãnh.

Phân tích nhân vật Đăm Săn trong Chiến Thắng Mtao Mxây trích sử thi Đăm Săn

Phân tích nhân vật Đăm Săn

Bên cạnh đó, sức mạnh của Đăm Săn cũng được khắc họa rất tráng lệ. Sức mạnh ấy toát lên từ hành động trí và dũng. Đăm Săn có cái dũng của một con người tự tin, đường hoàng. Tác giả đã khéo léo lấy hình tượng nhân vật Mtao Mxây làm đòn bẩy nâng tầm chân dung hình tượng Đăm Săn. Trong khi Mtao Mxây nhát gan “Ngươi không được đâm ta khi ta đang xuống đó, nghe!” thì Đăm Săn khảng khái “Sao ta lại đâm ngươi khi ngươi đang đi nhỉ? Ngươi xem, đến con trâu của nhà ngươi trong chuồng, ta cũng không thèm đâm nữa là!”. Đứng trước một tù trưởng Sắt “dữ tợn như một vị thần”, Đăm Săn “không nhúc nhích” mặc kệ hắn múa khiên tỏ vẻ uy quyền. Đến khi Đăm Săn rung khiên múa, sức mạnh của Đăm Săn như sánh ngang với quyền năng tạo hóa, dựa trên bản chất của núi rừng và con người Tây Nguyên mà thành: “Một lần xốc tới, chàng vượt một đồi tranh. Một lần xốc tới nữa, chàng vượt một đồi lồ ô. Chàng chạy vun vút qua phía đông, vun vút qua phía tây”. Sau đó, Đăm Săn lại tiếp một điệu múa khác truy đuổi và tiêu diệt Mtao Mxây: “Chàng múa trên cao, gió như bão. Chàng múa dưới thấp, gió như lốc. Chòi lẫm đổ lăn lóc. Cây cối chết rụi” và “Khi chàng múa chạy nước kiệu, quả núi ba lần rạn nứt, ba đồi tranh bật rễ bay tung”. Đặt Đăm Săn ngang tầm với núi, đồi, bão… và trong sự vỡ, rạn, nứt, bật, bay… đã biến Đăm Săn thành một con người khổng lồ đứng trên vạn vật tựa một vị thần “hô mưa gọi gió” không một sức mạnh nào kịp ngăn cản hay phá vỡ. Sức mạnh Đăm Săn như những cơn cuồng nộ của thiên nhiên chống lại cái phi nghĩa, cái xấu xa. Đây là cảm hứng anh hùng ca quen thuộc trong các tác phẩm sử thi.

Cuối cùng, Đăm Săn còn bất tử nhờ vẻ đẹp tâm hồn. Đăm Săn cũng như nhiều người dân tộc khác đều yêu quý và trân trọng tình yêu thương gia đình. Khi bị tù trưởng Sắt cướp mất vợ là Hơ Nhị, Đăm Săn lập tức kéo người đến tuyên chiến và chiến đấu với Mtao Mxây. Do vậy trận chiến giữa Đăm Săn với Mtao Mxây không chỉ là trận chiến thể hiện uy lực, dùng vũ lực mở rộng đất đai mà còn mang ý nghĩa cứu lấy người thân, giành lại gia đình. Trận chiến kết thúc, Đăm Săn tịch thu của cải, đất đai về rồi mở hội ăn uống linh đình không chỉ cho thấy tài năng của vị lãnh đạo mà còn thể hiện trách nhiệm của Đăm Săn trong việc làm giàu cho bộ tộc và chăm lo cuộc sống của người dân. Cảnh ăn uống linh đình cuối đoạn trích “rượu bảy ché”, “trâu bảy con”, “lợn thiến bảy con”, “ăn lợn ăn trâu”, “đánh lên các chiêng cái trống to”, “hòa nhịp cùng chũm chọe”… cho thấy kết quả mà Đăm Săn đã dùng sức, trí , dũng để tạo nên thành quả cho người trong bộ tộc hưởng thụ. Đó là tình yêu quê hương sâu sắc trong nhân vật này.

Tóm lại, Nhân vật Đăm Săn hiện lên là người trọng danh dự, gắn bó với hạnh phúc gia đình và thiết tha với cuộc sống bình yên, phồn vinh của thị tộc. Đó cũng chính là tình cảm cao cả nhất đã thôi thúc Đăm Săn chiến đấu và chiến thắng kẻ thù. Đoạn trích với ngôn ngữ trang trọng, giàu hình ảnh, giàu nhịp điệu với phép so sánh và phóng đại được sử dụng có hiệu quả cao là những đặc điểm nghệ thuật tiêu biểu. Sử thi về những con người như Đăm Săn, Đăm Di, Xinh Nhã, Khinh Dú… vừa có giá trị văn học nghệ thuật, vừa có giá trị lịch sử lớn lao.

Hoài Lê

Đánh giá bài viết
Loading...

Share this post